• Bij overlijden van een dierbare dag en nacht bereikbaar: 06 1288 3557

rouw

rouwbandjes 1024 768 Immanuel Baan Uitvaartbegeleiding

rouwbandjes

Rouw kun je niet ‘even’ thuis laten...

Het overlijden van een dierbare betekent afscheidnemen. Een afscheid wat gepaard gaat met emoties van verdriet en pijn, gemis, boosheid, hoop en liefde. Maar soms ook opluchting en dankbaarheid. Alle emoties zijn onderdeel van het rouwproces om het afscheid in onze binnenwereld van gevoelens en emoties werkelijkheid te laten worden. Het proces van rouwen is een lange weg. Een weg om het verlies onderdeel te laten worden van de nieuwe werkelijkheid die ontstaat zonder de dierbare die gemist zal worden. Vaak wordt dit proces "het verwerken van de rouw" genoemd, maar als iets verwerkt is, dan is het vaak ook klaar en kan het achter ons gelaten worden, en dat is niet het doel van rouwen. Daarom wordt dit proces tegenwoordig steeds vaker aangeduid met "het verweven van het verlies in het leven". Door het verlies onderdeel te laten worden van het nieuwe leven zonder de ander, blijft het verlies aanwezig, blijft de herinnering aan de ander levend. Vaak is er weinig begrip voor mensen in rouw. Er wordt gezegd; "Je gaat er wel aan wennen", of "de tijd heelt alle wonden". Eigenlijk zijn dit aanmoedigingen om het verlies te vergeten, om eroverheen te stappen en om door te gaan met het leven zoals het ging voor het afscheid.

Maar het leven is niet hetzelfde zonder die ander! Het leven is blijvend veranderd en zal nooit meer hetzelfde zijn. Natuurlijk zal het verlies naar verloop van tijd minder impact krijgen op het leven van degene die achter is gebleven, maar dat betekent niet dat gevoelens van verlies of verlangen zijn weggeëbd. Rouw is een levenslang proces van vasthouden en loslaten, een proces van “anders leren vasthouden”, zoals Manu Keirse het heeft genoemd in zijn studie naar rouw.

Om de rouw na het verlies van een dierbare zichtbaar te maken bied ik de families die ik begeleid een rouwbandje aan. Een armbandje gemaakt van edelsteenkralen om te laten zien dat je in rouw bent, dat je verdriet hebt om het verlies van een dierbare. Het is een subtiele manier om je rouw aan de buitenwereld te laten zien, om (h)erkenning te krijgen voor je rouw. De armbandjes worden gemaakt door Desiree Moerenhout van Growcoach, zij vertelt wie ze is en hoe zij met de rouwbandjes aandacht wil vragen voor mensen in rouw:

Ik ben Desiree. En ik ben rouwcoach. Ik coach kinderen, jongeren en jongvolwassenen die te maken hebben met verliessituaties in de breedste zin van het woord. Ik werk systemisch, dat wil zeggen dat ik niet alleen naar jou als coachee kijk, maar ook naar alles om je heen; het gezin, vrienden e.d. Door hiernaar te kijken, en dit inzichtelijk te maken, kunnen patronen doorbroken worden. Daardoor leer je anders om te gaan met je emoties, problemen en andere eventuele vraagstukken.

Naast coachen ben ik ook de bedenker en maker van de Rouwbandjes. Dit zijn armbandjes gemaakt met edelsteenkralen. Je kunt een rouwbandje dragen om op een subtiele manier aan de buitenwereld te laten zien; ik rouw, ik heb verdriet. Daarnaast kun je iemand een rouwbandje cadeau geven om diegene te steunen. Aan ieder rouwbandje hangt een bedel met daarop een paardenbloempluisje. Dit staat voor veerkracht. Op het moment dat je te maken krijgt met een verliessituatie wordt er een groot beroep gedaan op je veerkracht!

Je hebt veerkracht nodig om om te gaan met je rouw. Om je leven voort te zetten met je rouw, om te groeien ondanks je rouw. Rouw kun je niet zomaar even ‘uitzetten’, of thuis laten, je draagt het met je mee. Overal waar je heen gaat. Net als een rouwbandje. Door je rouw zichtbaar te maken geef je de omgeving de kans om rekening te houden met jou en jouw emoties, gevoelens en gemis. Het opent gesprekken waarin je samen herinneringen kunt ophalen. Waarin je rouw kunt delen en vooral waarin je rouw zichtbaar mag zijn.
rouw en verlies​ 1024 768 Immanuel Baan Uitvaartbegeleiding

rouw en verlies​

In het leven kennen we verschillende overgangsmomenten. Er zijn grote overgangsmomenten van geboorte en sterven en kleinere zoals dag en nacht, ontmoeting en afscheid. Zulke overgangsmomenten doorlopen in grote lijnen drie fases: afscheid, transitie en re-integratie. Afscheid vind plaats voorafgaand en kort na het overlijden. De transitie is de verandering in de uiterlijke en emotionele wereld om ons heen. Daarna komt de re-integratie van het verlies met het eigen leven: we moeten opnieuw leren leven met het verlies als nieuw onderdeel van ons leven.
Manu Keirse omschrijft vijf rouwtaken die we ons bewust kunnen zijn als we met verlies geconfronteerd worden.

Opvoeden in leven en dood

De beste manier om te leren omgaan met rouw en verdriet is thuis, in de vertrouwde omgeving van het gezin. Kinderen betrekken bij het verlies en de dood is van groot belang in de opvoeding. We leren hen door een voorbeeld te geven hoe wij omgaan met het verlies. 

Onder ogen zien van de werkelijkheid

Je gevoel heeft tijd en ruimte nodig om de realiteit te accepteren. Dat het werkelijk waar is dat jullie dierbare overleden is is een gebeurtenis die langzaam doordringt in het bewustzijn. Vaak hoor je dat iemand nog de ogen of de lippen zag bewegen, of je ‘ziet’ de overledene nog ergens zitten als je net de kamer binnen komt. Dit is heel normaal voor mensen die in rouw zijn. De realiteit sijpelt langzaam tot je door en het helpt om je daar bewust van te zijn.

Ervaren van de pijn van het verlies

Er is geen weg om de pijn heen, je kunt het niet vermijden. De enige weg is recht er door heen te gaan. Als de pijn toch wordt weggestopt dan komt die vaak op een ander moment weer terug. Soms, als het verdriet te groot is, kun je onbewust de pijnlijke waarheid gedoseerd toelaten. Maar de ervaring zal vroeg of laat komen voordat het leven weer verder kan gaan.

Aanpassen aan de werkelijkheid zonder de ander

Vaak kan het enige tijd duren voordat je je realiseert welke functies de overledene allemaal vervulde. Langzaam zul je je hieraan moeten aanpassen. Elke activiteit die je nu tegenkomt voer je voor het eerst uit zonder de ander en dan ervaar je het gemis elke keer opnieuw. Zo dringt het langzaam tot je door dat de ander altijd het onderhoud van de tuin deed of de verzekeringen beheerde. Je kunt door die nieuwe werkelijkheid ook vrienden of gezamenlijke activiteiten verliezen. Het vergt dan ook moed om je leven aan te passen en een nieuwe invulling te geven daar waar iets anders is weggevallen.

Opnieuw leren houden van het leven

Om dat te kunnen, is het eerst nodig om de overledene een plek te geven in het leven. Je hoeft hem of haar niet los te laten, niet te vergeten. Maar door “anders vast te houden” en te herinneren geef je een plaats aan de emotionele verbinding met de overledene. Hierdoor ontstaat ook weer ruimte om te leren houden van het leven, hoe moeilijk dat soms ook zal zijn.

Manu Keirse is een Vlaamse klinisch psycholoog en licentiaat in de medisch-sociale wetenschappen. Door zijn doctoraat-studie werd hij expert in patiëntenbegeleiding, rouwverwerking en palliatieve zorg. Hij schreef vele boeken over rouw en verlies voor hulpverleners en voor mensen die zelf verlies hebben meegemaakt.